Monthly Archives: Wrzesień 2020

Najoryginalniejszy pisarz XXI wieku

Charakterystyczny styl

Wielkość pisarza można ocenić dopiero po jego śmierci i po sprawdzeniu, czy jego utwory przetrwały próbę czasu. W ramach intelektualnego ćwiczenia można jednak pokusić się o próbę wskazania najwybitniejszych współczesnych autorów. Zapewne wiele osób wskaże Stephena Kinga czy J.K. Rowling jako pisarzy, którzy wywarli największy wpływ na światową literaturę w ciągu ostatnich dziesięcioleci. Nie można jednak zapominać w tym zestawieniu o jednym z najpopularniejszych obecnie hiszpańskich artystów. Carlos Ruiz Zafon ma na swoim koncie miliony sprzedanych książek, które zostały przetłumaczone na ponad trzydzieści języków i które ukazały się w księgarniach w czterdziestu różnych krajach na całej kuli ziemskiej. Tak wielki i spektakularny sukces musi świadczyć o sile przebicia autora i oryginalności jego pomysłów. Rzeczywiście, Zafon przez krytyków jest zgodnie uważany za jednego z najciekawszych współczesnych twórców, posiadającego swój własny, niedający się podrobić styl. Jakie czynniki wpłynęły na to, że Carlos Ruiz Zafon zaskarbił sobie serca tylu czytelników?

Historia chwytająca za serce

Chociaż Carlos Ruiz Zafon napisał w ciągu całej swojej kariery prawie dziesięć książek, największą sławę i tak przyniósł mu “Cień wiatru”, stanowiący preludium do cyklu o cmentarzu zapomnianych książek, w skład którego wchodzą również:

  • “Gra anioła”
  • “Więzień nieba”
  • “Labirynt duchów”.

Głównym bohaterem powieści jest dziesięcioletni Daniel Sempere, mieszkający wraz z ojcem nad jedną z barcelońskich księgarni. Pewnego dnia tata zaprowadza syna do tajemniczego, ukrytego miejsca zwanego cmentarzem zapomnianych książek. Ma on tam wybrać sobie jedną powieść, którą będzie chronił przed zniszczeniem w ciągu kolejnych lat. Decyzja, której dokona Daniel, wpłynie na całe jego dalsze życie. Chłopiec zacznie bowiem szukać autora woluminu, który wskazał tego pamiętnego dnia na cmentarzu. Pogoń za mitycznym pisarzem staje się dla niego w pewnym momencie niemalże obsesją.

Czarodziej słów

Carlos Ruiz Zafon z TaniaKsiazka ma na swoim koncie zarówno powieści młodzieżowe, jak i tytuły skierowane przede wszystkim do dorosłych. Wszystkie jego utwory łączy jednak pewien stały zestaw cech. Autor w każdym przypadku bardzo dba o dobór słów i piękno języka. W niemalże wszystkich jego powieściach, których akcja rozgrywa się w Barcelonie, miasto przedstawiane jest w charakterze bohatera powieści żyjącego i odczuwającego na takich samych zasadach jak ludzie. Zafon lubuje się także w stosowaniu zabiegów artystycznych nawiązujących do realizmu magicznego.

Ludzie zdjęcie utworzone przez Racool_studio - pl.freepik.com

Dlaczego literacka nagroda Nobla jest tak ważna?

Nie ma na świecie drugiego takiego wyróżnienia, które wywoływałoby takie emocje. Bez względu na daną kategorię (choć trzeba przyznać, że za największe poruszenie odpowiada prawdopodobnie pokojowy Nobel), wyniki nagród Noblowskich poruszają cały świat. Czy jest to fizyka, czy literatura, zwycięzcy komentowani są we wszystkich mediach, a autorzy zapisują się w kanonie na stałe. Jednym z popularniejszych wyróżnień – obok pokojowej nagrody Nobla – w Europie jest literacka nagroda Nobla 2020. Jaka twórczyni, bądź też twórca zdobędzie ją w tym roku?

Olga Tokarczuk i jej zwycięstwo

Olga Tokarczuk stała się niemałym zaskoczeniem. Szeroko w naszym kraju znana i doceniania, wydawała się autorką, której prozę trudno jest przełożyć na język obcy. Punktowane tutaj były trudności z zachowaniem tej specyficznej magii i rytmu, które styl Tokarczuk cechują. W końcu jednak – jak sami mogliśmy zaobserwować – udało się. Polska pisarka została, dla jednym zaskakująco, dla drugich przewidująco, nagrodzona literacką nagrodą Nobla za rok 2018. Decyzja akademii przyczyniła się do gwałtownego wzrostu popularności Tokarczuk nie tylko w samej Polsce (bo tu była już ceniona i znana), ale przede wszystkim za granicą. Telefony się rozdzwoniły, a sama pisarka stała się osobą rozchwytywaną. Na tym przykładzie zauważyć można, jak sam Nobel jest wyróżnieniem medialnym. Jak szybko potrafi uczynić z persony szerzej nieznanej, europejskiego lidera opinii. Kogoś, kogo chce się słuchać, czytać, widzieć. 

Enigmatyczne obrady

Jak wiadomo, obrady Akademii Szwedzkiej są tajne. Według zasad panujących w zgromadzeniu, te mogą być ujawnione, co najwyżej, 50 lat po ich zakończeniu – i to wyłącznie w celu badań naukowych nad nimi. Ciężko jest przewidywać, kto w tym roku może okazać się zwycięzcą, ale i nominowanym do samej nagrody. Oczywiście, im bliżej gali, tym więcej w europejskich i światowych mediach znaleźć będzie można “przecieków”, które głosić będą coraz to nowych kandydatów. W ramach ciekawości można te zakłady śledzić, warto jednak wziąć pod uwagę, że możliwości są naprawdę szerokie, a wycelowanie w wyniki członków akademii, wcale nie tak łatwe. Jaka by ta decyzja nie była, z pewnością wywoła ogromne zamieszanie. Jak zawsze też, część obserwatorów przyklaśnie decyzji akademików, część wzruszy ramionami, a część okaże gromkie oburzenie. A zwycięzca czy też zwyciężczyni literackiej nagrody Nobla tylko zatrze ręce, bo nagle egzemplarze jego książek zaczną wyprzedawać się w zatrważających umysł ilościach.

Zdjęcie utworzone przez Racool_studio - pl.freepik.com

Kto otrzyma literackiego Nobla?

Spojrzenie na północ

Raz do roku oczy całego świata kultury zwracają się na Sztokholm, w którym to znajduje się siedziba Akademii Szwedzkiej przyznającej najbardziej prestiżowe wyróżnienie dla twórców prozy i poezji. To właśnie tam w grudniu przyznana zostanie literacka nagroda Nobla 2020 (https://www.taniaksiazka.pl/t/literacka-nagroda-nobla). Już od ponad stu lat ceremonia uhonorowania laureatów cieszy się ogromnym zainteresowaniem, które w Polsce zdaje się być jeszcze większe od zeszłego roku, kiedy to członkowie Akademii postanowili odznaczyć Olgę Tokarczuk za jej wybitne osiągnięcia pisarskie oraz za wybitną wyobraźnię narracyjną, pozwalającą jej na tworzenie zupełnie niezwykłych światów przedstawionych. Informacja o wyróżnieniu dla artystki sprawiła, że sprzedaż jej książek w ciągu następnych miesięcy wzrosła kilkunastokrotnie. Nic więc dziwnego, że wszyscy uczestnicy świata kultury zastanawiają się teraz, komu przypadnie literacka nagroda Nobla 2020. 

Wielka niewiadoma

Proces przyznawania Nobla z dziedziny literatury jest wielostopniowy, długotrwały i dosyć skomplikowany. Akademia Szwedzka nie ma zupełnej dowolności w wyborze kandydatów do tego prestiżowego wyróżnienia. Cały proces zaczyna się jeszcze na rok przed ostatecznym ogłoszeniem werdyktu, kiedy to od uprawnionych członków Akademii zbierane są formularze z propozycjami kandydatów do otrzymania nagrody. W tym zacnym gremium zasiada kilkaset osób, z czego łatwo wywnioskować, że mniej więcej tyle samo pojawia się potencjalnych zwycięzców. Literacka nagroda Nobla 2020 nie jest więc w żadnym stopniu przewidywalna, wszystko zależy od tego, jakie nazwiska będą najczęściej wymieniane przez akademików. Po sporządzeniu pełnych list kandydatów zaczynają się obrady Akademii, w wyniku których początkowo wyłanianych jest około dwudziestu literatów. W kolejnych miesiącach liczba ta jest redukowana do pięciu nazwisk, spośród których ostatecznie jesienią wybierany jest zwycięzca, a jego personalia ogłaszane są podczas dorocznej gali organizowanej w grudniu w Sztokholmie. 

Giełda nazwisk

Trudno jednoznacznie stwierdzić, komu przypadnie literacka nagroda Nobla 2020. Patrząc jednak na laureatów z poprzednich lat, można jednak dojść do pewnych wniosków. W ciągu ostatniej dekady wyróżnieni zostali m.in.:

  • Pater Handke – 2019
  • Olga Tokarczuk – 2018
  • Kazuo Ishiguro – 2017
  • Bob Dylan – 2016
  • Swiatłana Aleksijewicz – 2015
  • Patrick Modiano – 2014.

Większość z wymienionych artystów pisze przede wszystkim prozę, za osiągnięcia w dziedzinie poezji nagrodzono jedynie Dylana. Może to sugerować, że literacka nagroda Nobla 2020 również zostanie przekazana osobie, która tworzy teksty epickie, nie zaś liryczne.

Ludzie zdjęcie autorstwa Racool_studio - pl.freepik.com